Voorbeeldzoeker x
(typ in het invoerveld om het voorbeeld te wijzigen)
zoek dit voorbeeld in:
ANS

Woordenboeken

  • INT (500 AD - heden)
  • Etymologiebank
  • Woordenlijst.org

Corpora en lexica

  • Corpus Hedendaags Nederlands Clarin login
  • GrETEL (CGN, Lassy)
  • SoNar Clarin login
  • Delpher
  • Celex Clarin login

Overige bronnen

  • Taalportaal
  • Wikipedia
  • Google
  • DBNL geheel / taalkunde
  • Taaladvies.net
24.3.3 Beperkingen op de leden
Verder lezen
1
Afgezien van de in [24.3.1] besproken gelijkwaardigheid, is een eerste beperking op de leden van nevenschikkingen, dat de aard ervan mede bepaald wordt door het betekenisverband dat de voegwoorden of reeksvormers aangeven. Een nevenschikking met het voegwoord maar bijvoorbeeld is onmogelijk met leden die niet als tegengestelden kunnen worden opgevat. Vandaar het ongewone van een zin als:
1Ik vind haar lief maar leuk.twijfelachtig
Wel gewoon zijn bijv. de zinnen:
2Ik vind haar lief maar lelijk. (tegenstelling)
3Ik vind haar lief en leuk. (aaneenschakeling)
2
Verder komen de volgende taalelementen niet voor nevenschikking in aanmerking:
  • onbeklemtoonde voornaamwoorden:
    4aJij en ik zullen dat wel opknappen.
    bJe en 'k zullen dat wel opknappen.uitgesloten
    5aHij heeft zijn en haar boek weggegooid.
    bHij heeft z'n en 'r boek weggegooid.uitgesloten
    Opmerking
    Verdieping
    Opmerking
    Voornaamwoordelijke bijwoorden met het onbeklemtoonbare er als eerste deel kunnen wel nevengeschikt worden (het tweede deel krijgt een accent):
    iHet was een hele drukte bij het nestkastje. De vogels vlogen erin en eruit.
    iiNu is het erop of eronder!
  • lidwoorden:
    6Een of het paard stond te grazen.uitgesloten
    Wel kan iemand in geval van twijfel vragen:
    7Zeg je in het Nederlands de of het paard?
    Het gaat hier om het gebruik in zelfnoemfunctie van de lidwoorden.
  • taalelementen waarmee de taalgebruiker zijn houding uitdrukt ten opzichte van de zinsinhoud, met name tussenwerpsels en modale bepalingen:
    8Ik heb verdraaid en verdorie de verkeerde knop ingedrukt.uitgesloten
    9Hij is stellig of misschien dood.uitgesloten
    10We zijn lekker en gelukkig van hem af.uitgesloten
    Modale bepalingen kunnen echter wel nevengeschikt worden wanneer de spreker zijn eigen mening corrigeert of nuanceert, of wanneer hij naast zijn eigen mening ook die van anderen noemt:
    11Hij zal zeker of in elk geval heel waarschijnlijk een toespraak houden.
    12Hij zal waarschijnlijk, en volgens sommigen zelfs zeker, een motie van wantrouwen indienen.
    Voor zinnen als deze wordt verwezen naar [26.2.1.4] respectievelijk [26.1.1.2].
Ook in vaste combinaties met eenheidsbetekenis (bijv. de modale bepaling wis en waarachtig ) komt nevenschikking voor (zie(24.3.2, sectie 5)).
Literatuur
    Versiegeschiedenis
    versie redacteur(en) datum opmerkingen
    2.1 januari 2019 Automatische conversie van ANS 2.0
    2.0 W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn 1997
    Interessante links