Voorbeeldzoeker x
(typ in het invoerveld om het voorbeeld te wijzigen)
zoek dit voorbeeld in:
ANS

Woordenboeken

  • INT (500 AD - heden)
  • Etymologiebank
  • Woordenlijst.org

Corpora en lexica

  • Corpus Hedendaags Nederlands Clarin login
  • GrETEL (CGN, Lassy)
  • SoNar Clarin login
  • Delpher
  • Celex Clarin login

Overige bronnen

  • Taalportaal
  • Wikipedia
  • Google
  • DBNL geheel / taalkunde
  • Taaladvies.net
5.6.8.2 (-)zelfde
Verder lezen
Het woord of woorddeel (-)zelfde kan gecombineerd worden met de lidwoorden de, het en een en met de aanwijzende voornaamwoorden deze, dit, die en dat. Van deze combinaties worden dezelfde en hetzelfde altijd, ditzelfde, diezelfde en datzelfde meestal, eenzelfde vaak en deze zelfde nooit aaneengeschreven.
In alle gevallen moeten deze (combinaties van) woorden beschouwd worden als eenheden waarvan de syntactische mogelijkheden geheel en de betekenis mede bepaald worden door de lidwoorden en voornaamwoorden die er deel van uitmaken.
Het element zelfde drukt gelijkheid uit, te verstaan als 'identiteit' of als 'gelijksoortigheid'. Zo kan hetzelfde boek betekenen 'hetzelfde exemplaar van boek a' en 'boek a in tegenstelling tot boek b, c, d enz.' In het eerste geval heeft zelfde een identificerende , in het tweede een classificerende functie (zie voor dit laatste de bespreking van zulke (5.6.6, sectie 1)). Vergelijk ook:
1aZe had dezelfde jurk aan als gisteren.identificerend
bZe had dezelfde jurk aan als haar vriendin.classificerend
Van de bovenstaande combinaties is het tot formeel taalgebruik behorende eenzelfde (door het onbepaalde karakter van een) altijd classificerend; de andere zijn altijd identificerend als ze naar personen verwijzen, identificerend of classificerend bij verwijzing naar niet-personen.
Eenzelfde kan gecombineerd worden met het bijwoord met aanwijzende functie zo. Deze combinatie, die gespeld wordt als zo'n zelfde, behoort tot informele taal. Een voorbeeld is:
2A: Wat voor cassette-recorder wil je hebben? B: Zo'n zelfde als jij hebt.informeel
Verwijst een van de hier bedoelde woorden of woordcombinaties naar meer dan één persoon, wat alleen mogelijk is bij dezelfde, deze zelfde en diezelfde en niet veel voorkomt, dan krijgt (-)zelfde een meervouds-n, bijv.:
3Diezelfden hebben we gisteren ook al gesproken.
Overigens is zelfde onveranderlijk. Enkele voorbeelden:
4Eenzelfde maatregel als die van de Franse regering is in ons land niet te verwachten.formeel
5Vorig jaar is precies hetzelfde gebeurd.
6Hij had nog precies datzelfde lange haar dat in de jaren zestig mode was.
7Deze zelfde tafel kost nu duizend gulden.
8Hebben zij wel ditzelfde apparaat gebruikt?
9Rijk is op dezelfde school geweest als ik.
10Wij hadden diezelfde gids als jullie.
In het laatste voorbeeld is alleen de identificerende interpretatie mogelijk als met gids een persoon bedoeld is; wordt er een boekje mee bedoeld, dan ligt de classificerende interpretatie meer voor de hand.
Als versterkende identificerende constructies komen voor: één en dezelfde en één en hetzelfde. Voorbeelden:
11Eén en dezelfde stuurt hier altijd alles in de war.
12Alle partijen hebben één en hetzelfde probleem.
Literatuur
    Versiegeschiedenis
    versie redacteur(en) datum opmerkingen
    2.1 januari 2019 Automatische conversie van ANS 2.0
    2.0 W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn 1997
    Interessante links