Voorbeeldzoeker x
(typ in het invoerveld om het voorbeeld te wijzigen)
zoek dit voorbeeld in:
ANS

Woordenboeken

  • INT (500 AD - heden)
  • Etymologiebank
  • Woordenlijst.org

Corpora en lexica

  • Corpus Hedendaags Nederlands Clarin login
  • GrETEL (CGN, Lassy)
  • SoNar Clarin login
  • Delpher
  • Celex Clarin login

Overige bronnen

  • Taalportaal
  • Wikipedia
  • Google
  • DBNL geheel / taalkunde
  • Taaladvies.net
12.4.3.3.i Substantief + tegenwoordig deelwoord
Verder lezen
Voorbeelden van samenstellingen met een tegenwoordig deelwoord als tweede lid zijn:
brandwerend, doorslaggevend, grensoverschrijdend, noodlijdend, pijnstillend, tijdrovend, vredelievend, vuurspuwend, woningzoekend.
Zulke samenstellingen drukken een objectsverhouding uit: het eerste lid fungeert als lijdend voorwerp, bijv. een brandwerende deur is 'een deur die brand weert' en een doelzoekende raket is 'een raket die zijn doel zoekt'. In een geval als normafwijkend gedrag echter is het eerste lid vergelijkbaar met een voorzetselvoorwerp ('afwijkend van de norm').
Ten aanzien van het accent valt de volgende tendentie te constateren: in algemeen gebruikelijke, min of meer gevestigde samenstellingen ligt het accent zowel bij attributief als predicatief gebruik gewoonlijk op het werkwoordelijke tweede lid; in samenstellingen die vrij nieuw of minder algemeen zijn (bijv. uit vaktaal) ligt het accent doorgaans op het substantivische eerste lid. Vergelijk bijv. met elkaar:
doeltréffende maatregelen - een dóelzoekende raket
een haatdrágend iemand - zááddragende planten
een vredelíevende bevolking - kálkminnende planten
Bij woorden als doeltréffend kan ook de overdrachtelijke betekenis een rol spelen. Voorts speelt bij samenstellingen van de rechter kolom het verschil tussen attributief en predicatief gebruik een rol (vergelijk voor deze algemene tendentie [12.4.1]). Naast het attributieve gebruik van de samengestelde adjectieven in een kréukherstellende stof en stróómbesparende maatregelen, met het accent alleen vooraan, is predicatief gebruik, met het accent achteraan, niet uitgesloten:
1Die stof is kreukherstéllend.
2Het apparaat is bovendien stroombespárend.
Literatuur
    Versiegeschiedenis
    versie redacteur(en) datum opmerkingen
    2.1 januari 2019 Automatische conversie van ANS 2.0
    2.0 W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn 1997
    Interessante links