Voorbeeldzoeker x
(typ in het invoerveld om het voorbeeld te wijzigen)
zoek dit voorbeeld in:
ANS

Woordenboeken

  • INT (500 AD - heden)
  • Etymologiebank
  • Woordenlijst.org

Corpora en lexica

  • Corpus Hedendaags Nederlands Clarin login
  • GrETEL (CGN, Lassy)
  • SoNar Clarin login
  • Delpher
  • Celex Clarin login

Overige bronnen

  • Taalportaal
  • Wikipedia
  • Google
  • DBNL geheel / taalkunde
  • Taaladvies.net
12.3.2.4.i Inleiding
Verder lezen
Bij samenstellingen die opgebouwd worden uit een adjectief en een substantief, kan het eerste lid ofwel de verbogen vorm [12.3.2.4.ii] ofwel de onverbogen vorm [12.3.2.4.iii] hebben. Voor woorden met oud- als voorvoegsel (bijv. oud-voorzitter en dergelijke) zie(12.3.1.3.ii.6).
Samenstellingen van het hier genoemde type moeten onderscheiden worden van woordgroepen, bestaande uit dezelfde elementen. We illustreren het verschil aan de hand van samenstellingen met een verbogen adjectivisch eerste lid. Afgezien van betekenisverschil en een eventueel accentverschil (zie verderop), doen zich syntactische en morfologische verschillen voor. Zo worden hogeschool en jongeheer als samenstelling opgevat, onder andere vanwege combinatiemogelijkheden als:
1een hoge hogeschool
2een jonge jongeheer
In 1 en 2 doen de gecursiveerde woorden dienst als kern van een naamwoordelijke constituent. In de volgende zinnen echter vormen hoge school respectievelijk jonge heer een groep (bestaande uit een substantief met een daaraan voorafgaand adjectief) binnen een naamwoordelijke constituent:
3Je moet niet die lage maar die hóge school fotograferen.
4De oude heer ging wandelen maar de jónge heer bleef thuis.
Tussen een groep, zoals in 3 en 4, en een samenstelling zijn er duidelijke syntactische verschillen. In het eerste geval kan er een graadaanduidend bijwoord voor het adjectivische element komen [15.3.1.1], in het tweede geval niet, vergelijk bijv.:
5Je moet niet die lage maar die erg hoge school fotograferen.
6een erg hogeschooluitgesloten
Een verschil doet zich ook voor ten aanzien van de vorming van verkleinwoorden, vergelijk bijv.:
7(een) jongeheertje= samenstelling
8(een) jong heertje= woordgroep
Literatuur
    Versiegeschiedenis
    versie redacteur(en) datum opmerkingen
    2.1 januari 2019 Automatische conversie van ANS 2.0
    2.0 W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn 1997
    Interessante links