Voorbeeldzoeker x
(typ in het invoerveld om het voorbeeld te wijzigen)
zoek dit voorbeeld in:
ANS

Woordenboeken

  • INT (500 AD - heden)
  • Etymologiebank
  • Woordenlijst.org

Corpora en lexica

  • Corpus Hedendaags Nederlands Clarin login
  • GrETEL (CGN, Lassy)
  • SoNar Clarin login
  • Delpher
  • Celex Clarin login

Overige bronnen

  • Taalportaal
  • Wikipedia
  • Google
  • DBNL geheel / taalkunde
  • Taaladvies.net
12.2.2.2.ii.27 uit-
Verder lezen
Er kunnen drie groepen onderscheiden worden.
  1. In een eerste reeks scheidbare werkwoorden met uit- ligt het betekeniselement 'buitenwaartse richting', soms gepaard aan 'verwijdering' besloten, als doel of resultaat van de werking die het tweede lid noemt. Het procédé is productief. Voorbeelden zijn:
    uitbeitelen, uitboren, uitdrukken, uitgeven, uithalen, uitlaten, uitmesten, uitslijpen, uitspreken, uitwerpen, uitzaaien.
    Zie voor gevallen als de kamer uit (lopen) [9.2.2] [9.3.3/1] (zie ook(12.2.2.2.i, sectie 2)).
  2. In een tweede reeks werkwoorden is het betekeniselement 'gericht zijn op een resultaat (gewoonlijk het beëindigen) van de werking' aanwezig. Volgens dit productieve procédé gevormde werkwoorden zijn:
    uitblussen, uitbroeden, uitdrogen, uitrouwen, uitwerken, uitwissen, uitzieken, uitzoeken.
    Andere voorbeelden treft men aan in de zinnen:
    1Laat ze maar uitruziën.
    2Zo, ben je uitgekopieerd?
  3. Van een derde reeks werkwoorden is de betekenis 'door het verrichten van de door het oorspronkelijke werkwoord genoemde handeling luidruchtig, fel uiting geven aan een of andere emotie'. Voorbeelden zijn:
    uitbulderen, uitgalmen, uitjubelen, uitroepen, uitschreeuwen.
    Een subgroep hiervan heeft de betekenis '(luidruchtig, fel) bespotten, beschimpen'. We noemen hier uitjoelen, uitjouwen, uitfluiten, uitfoeteren, uitkafferen, uitschelden.
Literatuur
    Versiegeschiedenis
    versie redacteur(en) datum opmerkingen
    2.1 januari 2019 Automatische conversie van ANS 2.0
    2.0 W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn 1997
    Interessante links