Voorbeeldzoeker x
(typ in het invoerveld om het voorbeeld te wijzigen)
zoek dit voorbeeld in:
ANS

Woordenboeken

  • INT (500 AD - heden)
  • Etymologiebank
  • Woordenlijst.org

Corpora en lexica

  • Corpus Hedendaags Nederlands Clarin login
  • GrETEL (CGN, Lassy)
  • SoNar Clarin login
  • Delpher
  • Celex Clarin login

Overige bronnen

  • Taalportaal
  • Wikipedia
  • Google
  • DBNL geheel / taalkunde
  • Taaladvies.net
12.2.2.2.ii.18 op-
Verder lezen
Naar de betekenis die op kan bijdragen tot die van de scheidbare werkwoorden waarin het optreedt, kunnen de volgende groepen onderscheiden worden.
  1. De samenkoppeling met op heeft het betekeniselement 'richting'. Meestal betreft het een naar boven gerichte beweging (zoals in oppompen), maar soms wordt een horizontale beweging aangeduid (zoals in opschuiven). Het procédé is productief. Behalve de gegeven voorbeelden oppompen en opschuiven zijn nog te noemen:
    opbaggeren, opduwen, opgraven, oprapen, opstaan, optillen.
    Voor gevallen als de trap op (lopen) zie [9.2.2] [9.3.3/1] (zie ook(12.2.2.2.i, sectie 2)).
  2. Bij de volgende groep is de werking die door het werkwoordelijk deel genoemd wordt, op een doel of resultaat gericht. Tot deze groep zijn te rekenen: opdrogen, opfokken, opleiden, opruimen en andere. Een aantal werkwoorden krijgen als bijkomend betekeniselement 'weg': de zaak waarnaar het object verwijst, verdwijnt onder invloed van de werking die door het werkwoordelijk deel genoemd wordt. In deze betekenis is het procédé productief. Voorbeelden zijn:
    opdrinken, opeten, opgebruiken, opknabbelen, opsnoepen, opsouperen.
  3. In informele taal komen nogal wat werkwoorden voor die een 'zich verwijderen' aanduiden. Vaak verschijnen deze in imperatiefvorm (bijv. 1) of als infinitief die afhankelijk is van een groepsvormend werkwoord (zie bijv. 2). Tot dit type behoren opdonderen, opkrassen, oplazeren, oprotten, en andere.
    1Donder op !informeel
    2Ik denk dat ik maar eens ga opkrassen.informeel
  4. Op betekent 'bijeen' in ophopen, oprollen, opslaan en optellen. Het procédé is niet productief.
  5. De samenstelling met op duidt een 'aansporing' aan in: opjutten, oppoken, oprakelen en opstoken. Dit procédé is niet productief.
  6. De samenstelling met op bevat het betekeniselement 'te voorschijn', in: opbrengen, opeisen, opvragen en opzoeken. Het procédé is niet productief.
Literatuur
    Versiegeschiedenis
    versie redacteur(en) datum opmerkingen
    2.1 januari 2019 Automatische conversie van ANS 2.0
    2.0 W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn 1997
    Interessante links