Voorbeeldzoeker x
(typ in het invoerveld om het voorbeeld te wijzigen)
zoek dit voorbeeld in:
ANS

Woordenboeken

  • INT (500 AD - heden)
  • Etymologiebank
  • Woordenlijst.org

Corpora en lexica

  • Corpus Hedendaags Nederlands Clarin login
  • GrETEL (CGN, Lassy)
  • SoNar Clarin login
  • Delpher
  • Celex Clarin login

Overige bronnen

  • Taalportaal
  • Wikipedia
  • Google
  • DBNL geheel / taalkunde
  • Taaladvies.net
7.3.2.1 Gebruik van rangtelwoorden in een naamwoordelijke constituent
Verder lezen
1
De rangtelwoorden kunnen net als adjectieven attributief gebruikt worden, dat wil zeggen als bijvoeglijke voorbepaling bij een substantief of een equivalent daarvan, maar ze kunnen ook als determinerend element gebruikt worden. Zie voor de precieze plaatsen die ze in beide gevallen in een naamwoordelijke constituent innemen [14.4.6.1] [14.5.1.1]. Ze blijven altijd onveranderd, ongeacht het genus van het substantief en het determinerende woord (lidwoord, voornaamwoord, enz.) dat aan het rangtelwoord voorafgaat. Voorbeelden zijn:
de zevende dag, het tweede jaar, een derde kind
Een bijzonder geval is het gebruik van het rangtelwoord in data, bijv. de elfde november. Het rangtelwoord duidt immers gewoonlijk niet het rangnummer van de maand in een reeks aan - wat in principe mogelijk is, bijv. de elfde november(maand) in z' n leven - maar het rangnummer van de dag in de betreffende maand.
Als een rangtelwoord en een hoofdtelwoord tegelijk in een naamwoordelijke constituent voorkomen, dan zijn er onderling twee volgordes mogelijk, meestal met een verschil in betekenis [14.4.6.1], bijv.:
1ade laatste drie bladzijden
bde drie laatste bladzijden
2
Bij namen van koningen, keizers, pausen, en dergelijke komt het rangtelwoord, vergezeld van het bepaalde lidwoord, achter het substantief waar het bij hoort, bijv.:
Willem de Tweede, Leopold de Eerste, Hendrik de Achtste, Elizabeth de Eerste, Karel de Vijfde, Johannes de Drieëntwintigste
Lidwoord en rangtelwoord maken hier deel uit van een eigennaam (vergelijk [14.7.2]).
Opmerking
Verdieping
Opmerking
De schrijfwijze van zulke namen, met een achtergeplaatst Romeins cijfer (bijv. Leopold i, Johannes xxiii), heeft - al dan niet naar Frans voorbeeld - aanleiding gegeven tot de spellinguitspraak 'eigennaam + bepaald hoofdtelwoord'. Deze uitspraak is alleen algemeen gebruikelijk bij merknamen van sigaren (en daarvan afgeleid: namen van sportclubs), bijv. Karel i ('Karel één'), Willem ii (' Willem twee'); voor vorstennamen wordt deze uitspraak afgekeurd. Algemeen wordt wel Pius x als 'Pius tien' uitgesproken.
Literatuur
    Versiegeschiedenis
    versie redacteur(en) datum opmerkingen
    2.1 januari 2019 Automatische conversie van ANS 2.0
    2.0 W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn 1997
    Interessante links