Voorbeeldzoeker x
(typ in het invoerveld om het voorbeeld te wijzigen)
zoek dit voorbeeld in:
ANS

Woordenboeken

  • INT (500 AD - heden)
  • Etymologiebank
  • Woordenlijst.org

Corpora en lexica

  • Corpus Hedendaags Nederlands Clarin login
  • GrETEL (CGN, Lassy)
  • SoNar Clarin login
  • Delpher
  • Celex Clarin login

Overige bronnen

  • Taalportaal
  • Wikipedia
  • Google
  • DBNL geheel / taalkunde
  • Taaladvies.net
6.4.3.1.2 Omschrijving van de trappen van vergelijking met meer en meest
Verder lezen
1
Bij een aantal adjectieven die alleen niet-attributief gebruikt kunnen worden(zie 6.4.3.1.1) (zie 6.4.3.1.3), worden zowel de vergrotende als de overtreffende trap omschreven, bijv.:
1Hij is meer begaan met z'n eigen lot dan met dat van Ans.
2Ze zijn meer bereid tot extra financiële steun dan tot een wijziging van het beleid.
3Kleine kinderen blijken meer vatbaar voor kou te zijn dan volwassenen. (ook: vatbaarder)
4Zij was het meest geneigd tot toegeven.
2
Ook de als adjectief gebruikte deelwoorden hebben omschreven trappen van vergelijking, voorzover ze nog duidelijk hun werkwoordelijke betekenis behouden hebben, bijv.:
5Wat is de meest gelezen krant?
6Hij is de meest gehate kerel van de school.
7Het meest tevreden stemmende onderzoek is dat van de jonge doctor.
8Zelf vindt hij dat de meest bindende afspraak.
9We bedoelen die meer overhangende bomen daar aan het eind.
maar:
10Een vervallener huis dan dit hebben we nog nooit gezien.
11In de drukkendste warmte liepen we verder.
12Het sprekendste bewijs is wel dat we hen daarna nooit meer teruggezien hebben.
13Een geslotener karakter dan dat van hem kan ik me niet voorstellen.
3
Een omschrijving met meer wordt verder gebruikt als twee bijzonderheden van één en dezelfde grootheid met elkaar vergeleken worden, bijv.:
14Ik vind dat papier meer geel dan oranje.
15Deze kamer is meer lang dan breed.
16Hij werd meer dood dan levend uit het water opgevist.
4
Bij adjectieven die uitgaan op gesproken -st (geschreven als -st of -sd) bezigt men het liefst de met meest omschreven overtreffende trap, bijv.:
het meest drieste antwoord, de meest robuuste kerel van allemaal, het meest vast, het meest verbaasd.
Ook de overtreffende trap van adjectieven op -s, -isch of -sk wordt bij voorkeur omschreven, bijv.:
het meest problematisch (naast: problematischt), de meest praktische aanpak (naast: praktischte), meest bruusk (naast: bruuskst).
Verder wordt de overtreffende trap van adjectieven op -de (bijv. perfide, stupide) bij voorkeur omschreven: meest perfide, meest stupide.
5
Men kan de omschrijving met meest ook nog gebruiken ter wille van de nadruk, bijv.:
17de méést complete krant van Nederland (reclameslogan)
18Het is wel de meest arrogante kwal die ik ken.
6
Voorts komt omschrijving voor in niet nader te systematiseren gevallen als:
welkom - meer welkom (ook wel: welkomer) - meest welkom;
vermoeid - vermoeider - meest vermoeid (ook: vermoeidst).
Vergelijk bijv.:
19We hadden het gevoel dat zij meer welkom waren dan wij.
20Een welkomer afwisseling was nauwelijks denkbaar.
Er bestaat een toenemende neiging omschreven vergrotende en overtreffende trappen te gebruiken naarmate het adjectief meer lettergrepen telt. Zo zal men niet licht 21 maar wel 22 zeggen:
21Deze soep is meer warm (in plaats van: warmer) dan die.twijfelachtig
22Deze soep is meer consumabel dan die.
Adjectieven als pluriform, progressief, technocratisch, kostenbewust, geïnteresseerd en verantwoordelijk lenen zich goed voor de vorming van omschreven trappen van vergelijking, bijv.:
23De consument is tegenwoordig meer kostenbewust geworden.
24Het optreden van de clown was het meest spectaculair.
Literatuur
    Versiegeschiedenis
    versie redacteur(en) datum opmerkingen
    2.1 januari 2019 Automatische conversie van ANS 2.0
    2.0 W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn 1997
    Interessante links