De zinnen in (1)-(4) bevatten allemaal een lijdend voorwerp (direct object, schuingedrukt):

Het lijdend voorwerp is een zinsdeel dat alleen in actieve zinnen voorkomt, bij werkwoorden die het idee van ten minste twee participanten oproepen. Het onderwerp drukt dan vaak de participant uit die de handeling uitvoert, het lijdend voorwerp de participant die de handeling ondergaat. Het werkwoord eten, bijvoorbeeld, beschrijft een activiteit waar een 'eter' voor nodig is en iets dat gegeten wordt. In (1) wordt degene die eet uitgedrukt door de gemiddelde Nederlander, het onderwerp, en dat wat gegeten wordt door ruim vijf kilo chocola, het lijdend voorwerp.

Het lijdend voorwerp komt alleen voor bij werkwoordelijke gezegden en is op een enkele uitzondering na steeds een nominale constituent, zoals ruim vijf kilo chocola, welke trein en ons in (1)-(3), of een afhankelijke zin, zoals dat hij drie dochters had in (4). Het lijdend voorwerp heeft een nauwere band met het gezegde dan de andere objecten.

Het lijdend voorwerp is op een aantal manieren te herkennen. Zo kan het een antwoord vormen op de vraag wie/wat [gezegde] + [onderwerp]?, zoals bij (4) hierboven:

Ook is het lijdend voorwerp van een actieve zin in de regel het onderwerp van de ermee corresponderende passieve zin. Zo kunnen we (3) herschrijven tot (6), waarbij het lijdend voorwerp ons uit (3) correspondeert met het onderwerp we in (6):

Bovendien is het vaak mogelijk om op basis van een gezegde en een lijdend voorwerp een bepaald type nominalisatie te vormen, waarbij het lijdend voorwerp (zie 7a) correspondeert met wat er volgt op van in de nominalisatie (zie 7b):