Bij veelvouden van honderd tussen 1000-10.000 komen soms meerdere telwoordvormen voor; zo kan het getal 2330 de twee volgende telwoordvormen hebben: tweeduizend driehonderddertig en drieëntwintighonderddertig.

a. Volgens Broekhuis & Den Dikken (2012: 872-873) is het voor de veelvouden van 100 tussen 1100-2000 in gesproken taal enkel mogelijk om die getallen als samenstellingen op -honderd uit te spreken (dus elfhonderd, twaalfhonderd, … negentienhonderd), terwijl de alternatieve vorm (optelling van duizendtal plus honderdtal, bijv. tweeduizend vijfhonderd) een mogelijkheid is voor de veelvouden van 100 tussen 2000-10.000.

b. Maar dit is volgens Broekhuis & Den Dikken niet van toepassing op de getallen 2100, 3100, enz.; deze getallen worden meestal als samenstellingen op -honderd gerealiseerd (dus éénentwintighonderd in plaats van tweeduizend honderd).

Opdracht: Ga in een corpus van gesproken taal (bijvoorbeeld CGN, Google kan ook) na of de stellingen (a) en (b) bevestigd worden.

c. Jaartallen worden alleen maar als een veelvoud van honderd gerealiseerd, bijvoorbeeld negentienhonderdvijfennegentig (alsook de vorm zonder honderd, dus negentienvijfennegentig), behalve als het om een combinatie van duizendtallen en tientallen en/of eenheden gaat, bijvoorbeeld tweeduizend vijf. Verder komt ook wel de vorm twintig twintig (2020) voor.

Opdracht: Zoek in corpora naar de volgende vormen (of alternatieve getallen/jaartallen) en turf hoe vaak je de specifieke vormen aantreft:

• 1995: negentienhonderdvijfennegentig vs. negentienvijfennegentig
• 2020: tweeduizend twintig vs. twintig twintig
• 1910: negentienhonderdentien vs. negentienhonderdtien

Indien het corpus het toelaat: vind je ook regionale verschillen, bijvoorbeeld verschillen tussen het Nederlands Nederlands en het Belgisch Nederlands?

Een verschil tussen veel en weinig en de andere onbepaalde hoofdtelwoorden is dat veel en weinig (alsook hoeveel, zoveel, meer, meest, minder en minst) zowel gecombineerd kunnen worden met telbare (bijv. bloemen) als met ontelbare zelfstandige naamwoorden (bijv. wijn, zand, zout). Je kunt bijvoorbeeld zeggen Ik heb niet veel bier gedronken of In die straat lag er minder modder. Deze eigenschap maakt dat veel en weinig atypische onbepaalde hoofdtelwoorden zijn.

Opdracht: Ga in corpora of via Google op zoek naar combinaties van de onbepaalde hoofdtelwoorden veel, weinig, hoeveel, zoveel, meer, meest, minder en minst en tig met:

1. telbare zelfstandige naamwoorden
2. niet-telbare zelfstandige naamwoorden

Is er een kwantitatief verschil tussen (1) en (2)?

Doe dan hetzelfde voor andere hoeveelheidswoorden zoals wat, voldoende, alle, sommige, enige, genoeg. Worden deze meer of minder met niet-telbare substantieven gecombineerd dan de onbepaalde hoofdtelwoorden?

In het fragment hieronder lees je zowel de mooiste drie sieraden, als de drie mooiste inzendingen.

Bron: hoemaaktuhet.com

Opdracht: Is er volgens jou een (betekenis)verschil tussen de volgorde de mooiste drie en de volgorde de drie mooiste?

• Zo ja, leg uit.
• Zo nee, zijn er contexten te bedenken waarin er wel een verschil is?

Bij het gebruik van de constructie met + onbeklemtoond bezittelijk voornaamwoord + telwoord op -en bestaat er een voorkeur voor ronde getallen, vooral in het geval van telwoorden die naar hogere getallen verwijzen, bijv. wel met z’n tachtigen maar niet met zijn vierentachtigen.

Opdracht: Ga op zoek in corpora of op Google om na te gaan of er toch voorbeelden te vinden zijn van combinaties zoals met zijn vierentachtigen. Klopt het dat dit niet of nauwelijks voorkomt?

Van een beperkt aantal hoofdtelwoorden wordt in sommige constructies de verkleinwoordvorm gebruikt: wij tweetjes, met z'n vijfjes; dit gaat dan vaak gepaard met een affectieve betekenis. Dit gebruik beperkt zich tot telwoorden die naar kleine aantallen verwijzen, meer specifiek één, twee, drie, vier, maximaal vijf, en het telwoord beide.

Opdracht: Zoek in corpora of met Google of de verkleinwoordvorm in deze constructies ook voorkomt met telwoorden die getallen boven de vijf benoemen. Zo ja, zijn die vormen dan neutraal of wordt er een bepaald (stijl)effect mee beoogd?

Tijdsaanduidende substantieven jaar, uur en kwartier worden meestal met het enkelvoud gebruikt (twee jaar, acht uur, drie kwartier). Soms gebruiken we echter het meervoud, zeker wanneer er een tijdsduur wordt uitgedrukt die als vervelend wordt ervaren:

1. Elke maandagochtend een jaar lang moest elke student drie uren lang een college filosofie volgen.
2. 'Laten we onze leiders terugbrengen. Na tien jaren hebben ze niet eens een kippenhok gebouwd', aldus Ramdien.

Opdracht: Ga in corpora/online op zoek naar voorbeelden van combinaties van telwoorden met deze tijdsaanduidende zelfstandige naamwoorden in het meervoud. Ga telkens na of de uiting inderdaad een negatieve connotatie heeft.