Voorbeeldzoeker x
(typ in het invoerveld om het voorbeeld te wijzigen)
zoek dit voorbeeld in:
ANS

Woordenboeken

  • INT (500 AD - heden)
  • Etymologiebank
  • Woordenlijst.org

Corpora en lexica

  • Corpus Hedendaags Nederlands Clarin login
  • GrETEL (CGN, Lassy)
  • SoNar Clarin login
  • Delpher
  • Celex Clarin login

Overige bronnen

  • Taalportaal
  • Wikipedia
  • Google
  • DBNL geheel / taalkunde
  • Taaladvies.net
12.4.2.3.5.f Het achtervoegsel -iaans
Verder lezen
Door middel van het achtervoegsel -iaans, dat het woordaccent draagt, worden adjectieven afgeleid van eigennamen van zowel mannelijke als vrouwelijke personen (vergelijk -esk [12.4.2.3.5.d]). Voorbeelden van dit productieve procédé zijn:
Brechtiaans, Bruegheliaans, Cartesiaans, Freudiaans, Hegeliaans, Hooftiaans, Kantiaans, (neo-)malthusiaans, Vondeliaans, Wagneriaans, Walteriaans.
De betekenis van het achtervoegsel is '(als) van, in de trant van -'. Net als de adjectieven op -esk kunnen dergelijke afleidingen als 'geleerde' formaties gelden.
Bij woorden die op een ie-klank, -ia of -ius eindigen, komt -iaans daarvoor in de plaats, bijv. respectievelijk Chomskyaans (met behoud van de y in de spelling), Zwingliaans; Victoriaans, Theresiaans en het van een niet-persoonsnaam afgeleide Utopiaans; ambrosiaans, gregoriaans. Grondwoorden op -us krijgen als vormvariant van het achtervoegsel -aans, dat in de plaats komt van -us, bijv. Copernicaans, franciscaans. Daartegenover staan echter gevallen als Erasmiaans, Sociniaans (naast Sociaans, van Socinus). Verder treedt -aans op in Elizabethaans. Woorden op sjwa verliezen die klank en krijgen er -iaans voor in de plaats: Gezelliaans, Marcusiaans. Onregelmatige vormen zijn Ciceroniaans, messiaans. Een afleiding volgens dit type van de eigennaam Luther is ongebruikelijk. In plaats daarvan gebruikt men Luthers [12.4.2.3.3.a].
Hebben dergelijke woorden op -(i)aans de betekenis '(als) van de volgelingen of aanhangers van -', dan kunnen ze beschouwd worden als zijnde afgeleid van een substantief op -(i)aans [12.4.2.3.3.a]. Voor afleidingen op -(i)aans van geografische namen zie de lijst met aardrijkskundige namen 
Deze lijst staat nog tijdelijk op de oude ANS-website.
.
Adjectieven van het hier genoemde type worden gewoonlijk alleen attributief gebruikt, bijv. Wagneriaanse taferelen, de franciscaanse armoede, de Juliaanse kalender, de Elizabethaanse muziek ('uit de tijd van Elizabeth i', d.i. uit de Engelse renaissance).
Literatuur
    Versiegeschiedenis
    versie redacteur(en) datum opmerkingen
    2.1 januari 2019 Automatische conversie van ANS 2.0
    2.0 W. Haeseryn, K. Romijn, G. Geerts, J. de Rooij, M.C. van den Toorn 1997
    Interessante links